fragment martwej natury z książkami, autorstwa Williama Notmana, datowana na lata 1870–80
Współczesna narracja koncentruje się na objawach osiowych ADHD: trudność w koncentracji, impulsywność, nadmierna aktywność psychoruchowa. Ponadto, pojawiają się problemy z organizacją, regulacją uwagi, emocjonalną niestabilnością. Obserwacje kliniczne pokazują, że objawy te potrafią wywoływać zaburzenia lękowe, depresyjne, czy uzależnienia.
Psychoanaliza próbuje sięgnąć głębiej. Co oznacza rozproszenie, przed czym broni nadmierna aktywność, co chroni impulsywność. Jest to głęboki namysł nie tylko nad neuroróżnorodnością, ale też nad tym, jak tak funkcjonujący umysł radzi sobie w relacjach do siebie, do innych i do świata.
Rozproszenie jako mechanizm obronny
Spojrzenie na rozproszenie z perspektywy mechanizmu obronnego, pozwala dostrzec głęboką trudność w sytuacji, gdy pojawia się zagrożenie nadmiaru przytłaczających stanów emocjonalnych.
Jeśli wczesne środowisko było nadmiernie stymulujące, nieprzewidywalne lub emocjonalnie niespójne, psychika dziecka mogła rozwijać mechanizm rozpraszania się, by przetrwać doświadczenie intensywności emocjonalnej, w którym nie towarzyszył dorosły opiekun pomagający w wyregulowaniu zbyt intensywnych doznań.
Rozposzenie uwagi nie musi być zatem deficytem, może być mechanizmem pozwalającym przetrwać.
Impulsywność a trudność z regulacją
ADHD u dorosłych wiąże się często z trudnością w regulacji emocji: gwałtowne reakcje, szybkie decyzje, późniejsze poczucia winy. Psychoanaliza nie traktuje regulacji tylko z poziomu biologicznego, ale również z poziomu uwewnętrznionej relacji. Gdy w dzieciństwie brakowało stabilnej, empatycznej regulacji ze strony opiekuna, dorosła osoba może mieć trudność w samouspokojeniu i kojeniu trudnych emocji.
Impulsywność bywa wtedy próbą natychmiastowego rozładowania napięcia.
ADHD a relacje
Wiele osób z ADHD opisuje powtarzające się trudności w relacjach, takich jak lęk przed oceną, lęk przed odrzuceniem, szybkie angażowanie się i równie szybkie wycofywanie.
Do funcjonowania w świecie i w relacjach z innymi, osoba z ADHD potrzebuje mieć orientację jak doświadcza zależności, granic, frustracji. Ta świadomość pozwala na wczesnym etapie regulować się i nie wpadać w nadmierne przebodźcowanie.
Czasem nadmierna aktywność i rozproszenie utrudniają zatrzymanie się przy własnym uczuciu. Bez tego trudno budować stabilną bliskość.
Psychoterapia psychoanalityczna online a ADHD
W psychoterapii psychoanalitycznej online, również w pracy z osobami mieszkającymi poza Polską, nie skupiam się wyłącznie na kontroli objawów.
Terapia długoterminowa pozwala przyjrzeć się jak funkcjonuje uwaga w relacji, kiedy pojawia się rozproszenie, jakie emocje są trudne do wytrzymania, jak wygląda doświadczenie zależności. Relacja terapeutyczna staje się miejscem, w którym można obserwować mechanizmy w działaniu – bez pośpiechu i bez redukowania ich do listy objawów.
Diagnozy, czy farmakoterapia są wstępem do zaopiekowania się sobą i zaopatrzenia dolegliwych objawów, jednakże osoba z ADHD może opracować głębsze rozumienie i znaczenie swoich objawów.
ADHD jako złożone doświadczenie
Człowiek nie jest sumą deficytów. Objaw może mieć historię. Może być próbą przystosowania się do warunków, które kiedyś były trudne.
Zrozumienie tej historii nie usuwa automatycznie trudności z koncentracją. Może natomiast zmniejszyć wewnętrzne poczucie chaosu i wstydu. Właśnie to często jest początkiem realnej zmiany.
Jeśli rozważają Państwo psychoterapię psychoanalityczną online w kontekście ADHD u dorosłych, zapraszam do kontaktu w celu umówienia konsultacji.