fragment szkicu „Widok z góry Holyoke, Northampton, Massachusetts po burzy (Starorzecze)” autorstwa Thomasa Cole’a, 1836
Objawy, które najczęściej zgłaszają pacjenci, to: kołatanie serca, duszność, ucisk w klatce piersiowej, zawroty głowy, szumy uszne, derealizację, napięcie mięśniowe, fizyczne i psychiczne unieruchomienie, bezsenność. W ataku paniki dochodzi do nagłego zalewu objawów somatycznych połączonych z lękiem przed śmiercią lub utratą kontroli. Z perspektywy medycznej to reakcja autonomicznego układu nerwowego. Z perspektywy psychoanalizy to sygnał konfliktu psychicznego.
Skąd bierze się lęk? Ujęcie psychoanalityczne
W klasycznym ujęciu lęk jest sygnałem: konfliktu między impulsem/pragnieniem a zakazem, lęku przed utratą obiektu, lęku przed porzuceniem, lęku przed utratą kontroli nad agresją, lęku przed rozpadem self.
Współczesna psychoanaliza podkreśla także deficyty w regulacji afektu, trudność mentalizowania stanów wewnętrznych, wczesne doświadczenia nieregulowanego napięcia
Atak paniki często pojawia się wtedy, gdy psychika nie ma już narzędzi symbolizacji. Wtedy ciało zaczyna mówić. Niestety, gdy nie ma prawidowego odczytania, symptomy z ciała potrafią jeszcze mocniej rozwinąć lęk, z poczucia, że nie wiadomo dlaczego tak się czuję, bo przecież nic się nie dzieje i nie mam powodu czuć się tak źle.
Dlaczego lęk bywa bez powodu?
Jeśli znasz to uczucie, że nic się nie stało, a mimo to się lęk jest intensywny, to możliwe, że potrzebujesz głębszej pracy w ramach psychoterapii.
Lęk może być uruchomiony przez subtelne doświadczenie odrzucenia, utratę kontroli, nadmiar wymagań czy oczekiwań, konfrontację z zależnością, poczucie, że ilość emocji jest nie do wytrzymania.
Nie zawsze świadomość rejestruje to jako zagrożenie. Nieświadomość – tak.
Atak paniki jako załamanie mentalizacji
W ataku paniki zanika zdolność myślenia, pojawia się katastroficzne przeżywanie, ciało przejmuje funkcję komunikatu.
Terapia psychoanalityczna pomaga w odzyskaniu zdolności rozumienia stanów wewnętrznych, powiązaniu objawów z doświadczeniem relacyjnym, wzmocniu tolerancji napięcia, by uzyskać silniejsze ramy psychiki.
Jeśli zauważasz te objawy u siebie, zapraszam do konsultacji.