Co to jest przeniesienie i dlaczego zmienia terapię? Przeniesienie to jedno z kluczowych pojęć psychoanalizy. To ważny aspekt terapii, a nie teoria czy abstrakcja.
W języku potocznym przenosić coś oznacza zabrać przedmiot z jednego miejsca w drugie. W psychoanalizie przeniesienie działa podobnie. Tyle, że tym, co zostaje przeniesione są uczucia, oczekiwania i wzorce relacyjne z przeszłości. Lądują one tam, gdzie byśmy się nie spodziewali: w gabinecie terapeutycznym, w związku, w relacji z szefem.
Czym dokładnie jest przeniesienie?
Przeniesienie (z ang. transference) to nieświadomy proces, w którym przenosimy na aktualną osobę, najczęściej na terapeutę, partnera lub kogoś ważnego, uczucia, wyobrażenia i sposoby reagowania, które pierwotnie były skierowane do kogoś innego. Najczęściej do rodziców lub innych wczesnych opiekunów. Innymi słowy: reagujemy na kogoś teraz tak, jakby był kimś z przeszłości.
Skąd bierze się przeniesienie?
Umysł uczy się wzorców wcześnie. Pierwsze relacje z matką, ojcem, rodzeństwem tworzą coś w rodzaju matrycy: zestaw oczekiwań co do tego, jak zachowują się inni, czy można im ufać, czy miłość jest bezpieczna, czy bliskość boli.
Kiedy spotykamy nową osobę, nasz umysł nieświadomie sięga po znajomy szablon i nakłada go na nową relację. To mechanizm ewolucyjnie sensowny, ponieważ pozwala nam szybko orientować się w świecie społecznym. Problem pojawia się wtedy, gdy szablon pochodzi z trudnych lub bolesnych doświadczeń i zaczyna zniekształcać to, co widzimy przed sobą.
W psychoterapii psychoanalitycznej i psychodynamicznej przeniesienie nie jest przeszkodą, jest ważnym materiałem do pracy. Terapeuta staje się ekranem, na który pacjent projektuje swoje wewnętrzne światy relacyjne. To, co pojawia się między pacjentem a terapeutą tu i teraz, może wiele powiedzieć o tym, co działo się tam i wtedy.
Rozpoznanie przeniesienia z pomocą terapeuty daje możliwość zrozumienia, skąd pochodzi dany wzorzec reagowania. To zrozumienie jest początkiem dla wglądu. Kiedy łączymy umysł z doświadczeniem i emocjami – wówczas dokonujemy realnej zmiany wewnątrz.
Przeniesienie poza gabinetem
Warto wiedzieć, że przeniesienie nie jest zjawiskiem wyłącznie terapeutycznym. Działa w każdej znaczącej relacji, dlatego czasem z pozoru nieracjonalnie złościmy się na partnera o drobiazg, który obiektywnie jest mało znaczy. Albo reagujemy lękiem na krytykę przełożonego, choć intelektualnie wiemy, że to tylko komentarz do projektu.
Rozumienie przeniesienia to jeden z powodów, dla których psychoterapia psychoanalityczna zajmuje się nie tylko objawami, ale relacjami, bo to właśnie w relacjach żyją nasze najważniejsze wzorce. Świadomość siebie buduje swobodę, wolność i autentyczność.
Jeśli chcesz lepiej rozumieć swoje reakcje w relacjach i zastanawiasz się nad psychoterapią online zapraszam do kontaktu.