Wychodzisz z trudnej rozmowy i zamiast posiedzieć z tym, co czujesz – piszesz długą wiadomość, o której pożałujesz jutro. Albo kupujesz coś, czego nie potrzebujesz. Albo zrywasz relację, o której za tydzień myślisz: po co to zrobiłem? Albo pijesz więcej niż planowałeś. Albo inicjujesz kłótnię bez wyraźnego powodu.
To może być acting out.
Czym jest acting out?
Acting out (dosłownie: odgrywanie, działanie na zewnątrz) to pojęcie wprowadzone przez Freuda, opisujące sytuację, w której nieświadome uczucia, impulsy lub konflikty są wyrażane przez działanie, zamiast przez przeżywanie, myślenie lub mówienie.
Zamiast czuć i rozumieć, robimy. Impuls przechodzi bezpośrednio w czyn, omijając refleksję.
Jak acting out wygląda w życiu codziennym?
Acting out rzadko wygląda dramatycznie. Często jest subtelny:
– nagłe zakończenie relacji, gdy pojawiają się trudne uczucia bliskości lub zależności
– impulsywne decyzje finansowe po poczuciu upokorzenia lub bezsilności
– nadużywanie alkoholu, substancji lub jedzenia w momentach emocjonalnego napięcia
– prowokowanie konfliktów z bliskimi bez jasnego powodu
– nagłe rezygnowanie z terapii właśnie wtedy, gdy zaczyna dotykać czegoś ważnego.
W każdym z tych przypadków działanie zastępuje przeżywanie. Emocja, zamiast stać się myślą i słowem, zamienia się w czyn.
Acting out w terapii
W kontekście psychoterapii acting out to szczególna forma oporu: pacjent odgrywa nieświadomy konflikt poza sesją, zamiast przynosić go do gabinetu. Może to być nieobecność na sesji właśnie wtedy, gdy zbliżamy się do trudnego tematu. Albo nagłe zakończenie terapii bez omówienia tego, co się wydarzyło.
Acting out może pojawiać się też w trakcie sesji: pacjent zmienia temat, kiedy emocja staje się zbyt silna; reaguje złością na terapeutę, zanim dotrze do tego, co naprawdę go boli.
Co jest alternatywą?
Psychoanaliza proponuje tworzenie przestrzeni, by rozwijać zdolność do przetwarzania doświadczenia w myśl i słowo. Zamiast działać – czuć. Zamiast odreagowywać – rozumieć.
To nie jest proste. Wymaga rozbudowania wewnętrznej przestrzeni, w której można usiąść z trudnym uczuciem, nie uciekając od niego natychmiast. Budowanie tej zdolności to jeden z ważnych celów psychoterapii psychoanalitycznej.
Rozpoznajesz u siebie tendencję do działania zamiast czucia? Napisz do mnie.